مراد از طوفانيكه فرعونيان را گرفت چيست ؟ آن را سيل ، مرگ عمومى ، طاعون ، آبله : گفته‌اند در المنار از عايشه از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نقل شده كه مراد از طوفان مرگ است و گويد : حديث عايشه ضعيف است و با آن قول مخالف لغت ثابت نميشود نگارنده گويد : ما بعد آيه صريح است در اينكه پس از بليّه پيش موسى آمده خواهش دعا ميكردند آن با مرگ چگونه جمع مىشود ؟ ! ! ظاهرا مراد از طوفان آب و سيل باشد چنان كه قول اول است در مجمع در روايتى كه از صادقين عليهما السلام نيز نقل شده آن را آب فرموده‌اند كه ديار و مساكن فرعونيان را خراب كرد تا ببيابان پناه برده چادرها به پا داشتند . در تورات فعلى سفر خروج باب نهم آن را تگرگ توأم با رعد و آتش گفته است كه بر مصريان باريد تا بموسى الحاح كردند در اثر دعاى موسى آن بلا رفع شد . در اين باره به « ضفدع - جراد - تسع » مراجعه شود . لفظ طوفان فقط دو بار در قرآن مجيد آمده است . طوق : طوق و طاقت هر دو بمعنى قدرت است « طاق طوقا و طاقة : قدر » * ( « قالُوا لا طاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجالُوتَ وَجُنُودِه » ) * بقره : 249 . گفتند ما را امروز قدرت مقابله با جالوت و لشكريانش نيست . * ( « رَبَّنا وَلا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَه عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَلا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِه » ) * بقره : 286 . فكر ميكنم مراد از اصر و تكليف شاق همان است كه در اثر نافرمانى به بنى اسرائيل آمد چنان كه فرموده : * ( « فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ » ) * نساء : 160 . و نظير قتل نفس در توبه از عبادت گوساله كه موسى فرمود * ( « فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ » ) * بقره : 54 . و ظاهرا مراد از * ( « ما لا طاقَةَ لَنا بِه » ) * عقوبات معاصى است كه بر گذشتگان رسيد چنان كه در جوامع الجامع فرموده